Er is opnieuw politieke aandacht voor de toenemende afhankelijkheid van de Nederlandse overheid van Amerikaanse clouddiensten. Aanleiding zijn recente berichten waaruit blijkt dat veel overheidsorganisaties geen duidelijke exit strategie hebben om hun gebruik van deze buitenlandse platforms af te bouwen. Onder de betrokken instanties bevinden zich onder andere het UWV en de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Kamerleden van GroenLinks-PvdA en NSC hebben minister Van Hijum van Sociale Zaken om opheldering gevraagd. Zij willen weten welke processen, registers, communicatievoorzieningen en organisatieonderdelen momenteel worden gehost in de cloud bij Amerikaanse dienstverleners. Daarnaast vragen zij om een overzicht van geplande en voorgenomen migraties naar dergelijke platforms.

Bron: security.nl

Risico’s van buitenlandse wetgeving op Nederlandse data

Een centraal punt van zorg is de impact van Amerikaanse wetgeving, zoals de Cloud Act en de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA). Deze wetten geven Amerikaanse autoriteiten in bepaalde gevallen toegang tot data die door Amerikaanse bedrijven worden opgeslagen, ook als die data zich buiten de VS bevindt.

De Kamerleden willen van de minister weten wat de mogelijke gevolgen zijn voor de vertrouwelijkheid van gegevens van Nederlandse burgers en overheidsinstanties. Wat als al deze gegevens gezamenlijk in handen vallen van een buitenlandse state actors? Welke risico’s lopen we dan als samenleving? Het zijn terechte vragen en helderheid helpt ons om beter de risico’s in te schatten.

Datasoevereiniteit is geen luxe, maar noodzaak

De huidige afhankelijkheid van Amerikaanse clouddiensten ondermijnt onze digitale autonomie. Overheidsorganisaties draaien steeds vaker op technologieën, die mogelijk vallen onder buitenlandse jurisdictie. We maken afspraken en leggen dit vast in contracten, maar in hoeverre beschermt dit echt onze data? Het zijn onderwerpen die stof tot nadenken zet.

Hoewel commerciële clouddiensten onmiskenbare voordelen bieden op het gebied van schaalbaarheid, flexibiliteit en kosten, is het essentieel om de risico’s niet te onderschatten. Want:

  • Wie heeft werkelijk controle over de data?
  • Welke wetgeving is van toepassing op die data?
  • Hoe kwetsbaar is Nederland als deze toegang plotseling wordt beperkt of misbruikt?

Zeggenschap over data is niet alleen een technisch of juridisch vraagstuk, maar raakt aan de kern van onze publieke dienstverlening, controle en nationale veiligheid.

De noodzaak van een cloud-exitstrategie en hybride cloud

We maken gebruik van cloudoplossingen en infrastructuren, maar hebben we ook nagedacht over een duidelijke cloud-exitstrategie? Een routekaart die bepaalt hoe en onder welke voorwaarden afscheid genomen kan worden van een leverancier. Zonder zo’n strategie dreigt langdurige afhankelijkheid en worden organisaties opgesloten in ecosystemen waar ze moeilijk uit kunnen stappen.

Daarom is het van belang dat de organisaties gaan nadenken over:

  • Kiezen voor hybride cloud, waarbij kritieke systemen worden gehost op Europese of soevereine infrastructuur en echt gevoelig informatie on premise behouden en volledig onder eigen controle.
  • Eisen stellen aan de locatie van dataopslag en versleuteling, zodat gevoelige gegevens binnen de EU blijven en versleuteld.
  • Gebruikmaken van dataclassificatie om te bepalen welke informatie wel of juist niet in de publieke cloud mag worden opgeslagen of juist on-premise.
  • Monitoring en toegangscontrole inzetten, zodat er te allen tijde inzicht is in wie toegang heeft tot welke data en wat ermee gebeurt.

Regie en control zijn essentieel voor databeveiliging

Digitale infrastructuur is de ruggengraat van onze samenleving. Wie controle wil houden over privacy, veiligheid en continuïteit van hun data, moet ook controle hebben over de technologie waarop hun data worden verwerkt en opgeslagen.

De gestelde Kamervragen zijn niet alleen gerechtvaardigd, maar vormen een belangrijk signaal: zonder regie op cloud-gebruik raken we de grip op onze eigen digitale toekomst kwijt. Het is tijd voor een doordachte strategie waarin datasoevereiniteit, risicobeheersing en transparantie centraal staan. De cruciale vraag is:

📌 “Wat gebeurt er met onze gegevens als de spelregels in het land van de leverancier plots veranderen?”

Dat is geen hypothetisch scenario, maar een reëel risico waarover we goed over na moeten denken.